Wat is ACT therapie?

25-01-2021

Wat is ACT therapie?

ACT therapie komt van de afkorting 'Acceptance and Commitment Therapy' en is een wetenschappelijk onderbouwde gedragstherapie. Concreet spitst het toe op de hindernissen die je ondervindt om naar een droomleven te gaan. Iedereen heeft wel een bepaald droombeeld voor zich als het gaat over je leven. Je weet ook dat er altijd wel hindernissen of obstakels in je weg komen die ervoor zorgen dat het moeilijker is tot dat leven te komen. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde emoties, gedachten, of je lichaam dat niet meewil. 

ACT therapie kan daarbij helpen. Het hoort je leiden naar een bewust en waardevol leven, waar je leert omgaan met die innerlijke gevoelens en gedachten. Op die manier kan jij afstand nemen van je gedachten en gevoelens (Acceptance) en kan je je toeleggen op de zaken die er echt toe doen om tot jouw droomleven te komen (Commitment).

Je leert je als het waren richten op zaken die je direct kan beïnvloeden. Dan gaat het hoofdzakelijk over je interne en innerlijke werking. Denk aan je eigen gedrag, dat is waar jouw focus op gaat liggen, omdat je gedrag iets is wat je zelf onder controle hebt. Je gedachten en emoties dan, die staan verder van je af en heb je minder onder controle. Daar ligt de kracht ze te leren accepteren, want anders gaan ze ten koste van je geluk. 

ACT therapie kan je helpen bij klachten als depressies, chronische pijn en angsten. Je leert dat je geen strijd moet voeren met jezelf, maar dat je kan gaan voor psychologische flexibiliteit. 

Model van ACT therapie

Om tot die psychologische flexibiliteit te komen, werkt ACT therapie met 6 processen die in een model gegoten kunnen worden. 

  1. Acceptatie
  2. Defusie
  3. Contact met het hier en nu
  4. De observerende zelf 
  5. Waarden 
  6. Toewijding aan waarden 

Acceptatie

Stoppen met je gedachten en emoties de bovenhand te laten nemen en loslaten van die sensaties. Je maakt ruimte voor die emoties en gedachten in plaats van te kiezen om ze te verdringen. Je wil geen vermijdingsgedrag gaan vertonen, want dat vraagt veel negatieve energie. Elke keer kiezen om zaken te laten liggen gaat je op lang termijn ook ongelukkig maken. Je leert leven met de emoties en gedachten die er in je hoofd zitten, zonder ze te verlangen. Je maakt er ruimte voor in je leven, zonder ze weg te duwen. 

Defusie

Je komt los van je gedachten waardoor ze minder impact op je hebben. Je beseft dat je iets anders kan en mag doen dan wat je gedachten je vertellen. Je brein geeft die gedachten misschien wel door, maar het is jouw keuze wat je doet met die gedachten. Je leert als het ware uit je gedachten komen om ze zo vanop een afstand te bekijken. Je moet niet luisteren naar alles wat in je hoofd opkomt, die keuze is aan jou. 

Contact met het hier en nu

Net zoals je niet altijd moet luisteren naar die gedachten, moet je ook niet altijd met je aandacht in je hoofd zitten. Je moet niet te hard vasthouden aan gedachten over vroeger of gedachten die je bezighouden over de toekomst. Je kan er niets aan veranderen en enkel kiezen voor het beste moment nu. Leer dan ook de momenten in het nu te accepteren en te beleven op een bewuste manier. Je leert veel meer genieten van de kleine dingen, omdat alles in het nu een houvast biedt die je positief in het leven doet staan. 

De observerende zelf

Je leert je losmaken van je gedachten en emoties. Dit wil niet zeggen dat die emoties en gedachten er niet meer zijn. Je mag die nog steeds erkennen, maar dit vanuit een observerende functie, zonder ze te gaan overnemen. Je identificeert je er op die manier niet langer mee, maar kan ze gewoon vanuit een veilige plek waarnemen. Zo leer je ook minder opgaan in de reacties van het moment. Je negativiteit heeft zo minder plaats, want jij kiest hoe jij reageert op bepaalde prikkels. 

Waarden

Je leert wat echt belangrijk is in jouw leven en waar jij je kracht uit kan halen. Die waarden vormen de rode draad van jouw ACT therapie en is waar jij naartoe werkt. Je stelt jezelf de diepere vragen als 'Wat wil je bereiken in je leven' 'Wat maakt jouw gelukkig' 'Wat voor persoon wil jij zijn?'... Het zijn vragen die je jezelf vaker stelt, maar vaak verlies je al snel het antwoord weer uit het oog door de drukte van je leven. Je gaat met ACT therapie focussen op die waarden en die niet meer uit het oog verliezen. 

Toewijding aan waarden

De toewijding gaat over de C van ACT, namelijk Commitment. De waarden die je voor jezelf gesteld hebt na jezelf de vragen voor te leggen worden jouw motivatie om aan deze training te beginnen. Het is dan ook belangrijk dat je er echt voor gaat. Je gaat echt de moeite doen en bepalen welke waarden voor jouw de moeite waard zijn om voor te oefenen en leven. Er gaan ongetwijfeld hindernissen op je weg komen. Dat is helemaal geen probleem. Jij kan die hindernissen overkomen door een planning te maken die jou leert die hindernissen te overwinnen. Je leert je waarden dus vertalen naar concreet gedrag. 

Link met Mindfulness

ACT therapie staat dicht bij Mindfulness. De eerste vier stappen uit het model van ACT komen deels terug in de Mindfulnessvaardigheden. Zo is het bij Mindfulness ook zeer belangrijk dat je aanwezig bent in het hier-en-nu en dat je zoekt naar een bewust leven. 

Een verschil tussen Mindfulness en ACT therapie is dat er bij ACT therapie meer gefocust wordt op concrete technieken, oefeningen, beelden en metaforen om op die manier de link te zoeken naar je eigen leven. ACT gaat iets verder dan Mindfulness, omdat het buiten de eerste 4 stappen van het model ook nog eens focust op waarden en het omvormen van die waarden naar concreet gedrag. 

ACT gebruikt ook meer dan enkel meditaties. ACT therapie heeft zoveel verschillende oefeningen en werkwijzen, dat je echt kan blijven zoeken tot je iets vindt dat voor jou echt werkt. Je krijgt zoveel mogelijk handvaten die jou begeleiden naar je beste leven. 

Voor wie is ACT therapie? 

ACT kan iedereen helpen die vast zit in zijn gedachten, gevoelens en emoties en het moeilijk vindt om ze onder ogen te komen. 

Specifiek is ACT zeker aan te raden voor: 

  • Mensen die last hebben van stress, angsten, depressieve gevoelens, burn-out, vermoeidheid of pijn 
  • Mensen die op zoek zijn naar een specifiek doel en iets specifieks willen bereiken in hun leven 
  • Mensen die willen focussen op wat echt de essentie van het leven is, zonder remmingen van onbenullige zaken 
  • Mensen die preventief een burn-out of stress willen vermijden en hun leven in hun eigen handen willen nemen

ACT therapie kan je leren verder kijken dan je angsten, je bezorgdheden en je negatieve gedachten. Elke persoon heeft die gedachten wel en ACT therapie kan je helpen deze voor eens en altijd aan te pakken. 

Wat leer je bij ACT therapie?

ACT therapie is geen praatgroep of een therapie waar jij moet vertellen over alles in je leven. Natuurlijk is er altijd plaats voor een gesprek, maar bij ACT therapie focussen we meer op de praktijk. 

Zo gebruiken we concrete technieken met oefeningen, beelden en metaforen. Je gaat veel praktische informatie krijgen hoe je die oefeningen kan aanpakken en wat voor jou een goede planning is. Er is ook plaats voor een gesprek, waar je even kan aanvoelen voor jezelf wat je waarden en normen zijn en hoe je die graag wil toepassen in jouw traject van ACT therapie.

ACT therapie is een wetenschappelijk onderbouwde training, dus er wordt heel rationeel te werk gegaan. We kiezen ervoor het niet op een spirituele manier te benaderen en echt je eigen kracht te versterken met oefeningen en tips van ons. 

Het traject ziet er als volgt uit: 

  • Wat zijn je waarden?

Samen gaan we eerst opzoek naar de waarden die voor jou belangrijk zijn. Dat doen we door bepaalde vragen te stellen die ervoor zorgen dat jij tot je persoonlijke dromen komt. Je gaat die dromen en waarden loskoppelen van wat 'de rest wilt' en wat je denkt dat 'moet'. Jij bepaalt helemaal voor jezelf wat jij wilt en wat jouw persoonlijk tot een uiterste vorm van bewustzijn en geluk brengt. 

  • Wat zijn je hindernissen en hoe pak je ze aan?

Je hebt natuurlijk enkele ideale waarden die je niet zomaar kan bereiken. Je gaat die ongemakken die je onderweg gaat tegenkomen echt moeten accepteren, omdat dit je enige weg is die naar een gelukkig leven leidt. Het kan voordelig zijn op voorhand even uit te stippelen welke hindernissen je waarschijnlijk gaat tegenkomen, zodat je meer bestand bent op het moment dat ze op je weg komen. Je kan op die manier al bedenken hoe je gaat omgaan met die hindernissen, zonder te denken aan opgeven. 

Natuurlijk kan je niet alle hindernissen aanpakken en zullen er altijd enkele onverwachte ongemakken op je weg komen. Als je dit op voorhand leert beseffen, zal je zien dat je het echt wel aankan en als een observator kan bekijken. 

  • Actieplan

Wanneer we bovenstaande zaken allemaal op een rijtje kunnen zetten, kunnen we overgaan naar een actieplan. Een persoonlijk plan dat voor jou op lang termijn kan werken. Het plan zal nooit perfect zijn en doorheen je reis worden bijgesteld. Op deze manier heb je toch een houvast die jou in de richting van je waarden kan duwen. Dit actieplan zal je altijd terugkoppelen naar je begeleider en op die manier kan je bepalen wat op termijn haalbaar is en wat niet. 

.